Strona główna » Wiedza » Eksperci o podatkach » KAS to trzy procedury kontrolne zamiast dwóch

KAS to trzy procedury kontrolne zamiast dwóch

14.11.17

Po wprowadzeniu ustawy o KAS i przewidzianej w niej kontroli celno-skarbowej powstały na gruncie obowiązujących przepisów trzy reżimy prawne w ramach których badane jest przestrzeganie przepisów prawa podatkowego. Nie jest to remedium na krytykowaną w uzasadnieniu ustawy o KAS wielość procedur kontrolnych - pisze doradca podatkowy dr hab. Dariusz Strzelec.

articleImage: KAS to trzy procedury kontrolne zamiast dwóch Okładka czasopisma wydawanego przez Wolters Kluwer Polska

Rok 2017 przyniósł pewne zmiany w zakresie procedur służących weryfikowaniu przestrzegania przez podatników przepisów prawa podatkowego. Nowy model Krajowej Administracji Skarbowej wiąże się z wprowadzeniem tzw. twardej procedury kontrolnej, tj. kontroli celno-skarbowej, która w założeniu ma służyć zwalczaniu przestępczości gospodarczej. Zmiany w zakresie innych aktów zawierających regulacje dotyczące procedur kontrolnych mają stanowić remedium na pojawiające się w praktyce problemy, z którymi borykają się podatnicy.

Analiza dokonanych zmian w zakresie uszczelnienia systemu podatkowego skłania do poczynienia kilku uwag.

Trzy procedury kontrolne
Po pierwsze, w związku z wprowadzeniem ustawy z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1947 ze zm.) – dalej ustawa o KAS – i przewidzianej w niej kontroli celno-skarbowej powstaną na gruncie obowiązujących przepisów trzy reżimy prawne, w ramach których będzie badane przestrzeganie przepisów prawa podatkowego, które będą znajdowały zastosowanie w zależności od tego, jaki organ podejmie kontrolę oraz jaki podatnik ma zostać zweryfikowany, tj.:

a) kontrola celno-skarbowa, do której zastosowanie znajdą przepisy ustawy o KAS oraz w drodze odpowiedniego stosowania wybrane przepisy ustawy z 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), podejmowana przez naczelnika urzędu celno-skarbowego, która może być przeprowadzona zarówno względem przedsiębiorców, jak i podmiotów nieprowadzących działalności gospodarczej;

b) kontrola podatkowa prowadzona na podstawie przepisów ustawy z 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.) oraz Ordynacji podatkowej przez naczelnika urzędu skarbowego, podejmowana względem przedsiębiorców;
c) kontrola podatkowa prowadzona jedynie na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, przez naczelnika urzędu skarbowego, a podejmowana względem osób niemających z formalnoprawnego punktu widzenia statusu przedsiębiorcy.

Taki stan rzeczy raczej nie stanowi remedium na dotychczasowy dualizm kontroli podejmowanych w obszarze prawa podatkowego i krytykowaną w uzasadnieniu ustawy o KAS wielość procedur kontrolnych.

Czytaj także: Prof. Glumińska-Pawlic: mechanizm podzielonej płatności to niezłe rozwiązanie>>

Nieograniczona liczba kontrolowanych
Po drugie, z punktu widzenia założeń ustawodawcy zasadne wydaje się pytanie o rzeczywisty obszar kontroli celno-skarbowych w zakresie prawa podatkowego. Z uwagi na treść art. 57 w zw. z art. 54 ustawy o KAS dojdziemy do wniosku, że zakres podmiotów, względem których ta kontrola może być podejmowana, jest nieograniczony.

Niemiej jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że – jak chciał ustawodawca – w założeniu istotą funkcjonowania naczelnika urzędu celno-skarbowego będzie przede wszystkim wykrywanie i zwalczanie nieprawidłowości na wielką skalę, w sytuacjach gdy rozmiary, złożoność i stopień oddziaływania występujących uchybień w sposób istotny wpływają na system bezpieczeństwa finansowego państwa, co nie powinno pozostawać bez wpływu na etapie typowania podmiotów do kontroli, szczególnie z uwagi na treść art. 58 ustawy o KAS.

W myśl tego unormowania kontrole celno-skarbowe, inne niż kontrole losowe lub wynikające z przepisów prawa, powinny uwzględniać ryzyko wystąpienia nieprawidłowości oraz ustalenie i ocenę środków niezbędnych do jego ograniczania. Przez owo ryzyko rozumie się prawdopodobieństwo i skutki wystąpienia naruszenia przepisów prawa.

Poprawa sytuacji kontrolowanych raczej iluzoryczna
Po trzecie, w związku ze zmianami, jakie przyniosła ustawa z 16.12.2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz.U. poz. 2255), aktualne pozostaje pytanie o realną, czy może jednak trochę iluzoryczną, poprawę sytuacji kontrolowanych. Powyższe szczególnie zyskuje na aktualności z uwagi na: deklarowany ochronny charakter postępowań kontrolnych; wprowadzenie zakazu ponownej kontroli, z wyjątkami, które nakazują podawać w wątpliwość gwarancyjny charakter tego unormowania. Otwarte pozostaje pytanie o rzeczywiste realizowanie kontroli odnośnie do planów opierających się na analizie ryzyka, który to wymóg przewiduje ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, a także ustawa o KAS.

Czytaj także: Irena Ożóg: kolejne klauzule utrudniają unikanie opodatkowania>>

Słaba przeciwaga dla innych restrykcji
Ostatnia kwestia ma raczej charakter pytania otwartego, a związana jest z tym, czym kierował się ustawodawca, wprowadzając niektóre rozwiązania, których wymiar praktyczny może być w rzeczywistości niewielki. W tym zakresie mam na myśli tzw. ochronny charakter postępowań kontrolnych w zakresie stawki podatku od towarów i usług. Czy nie jest trochę tak, że wprowadzając inne restrykcyjne rozwiązania (zob. ustawa z 1.12.2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 2024), na osłodę podatnikom wprowadzono regulacje, które jednak stanowią wątpliwą przeciwwagę dla innych profiskalnych rozwiązań?

Autor, dr hab. Dariusz Strzelec jest adiunktem w Katedrze Prawa Podatkowego WPIA Uniwersytetu w Łodzi; adwokatem, doradcą podatkowym

Cały artykuł pt. Nowe zasady kontroli przestrzegania przepisów prawa podatkowego – realna czy iluzoryczna poprawa sytuacji kontrolowanych? jest dostępny w miesięczniku
Przegląd Podatkowy 2017/3>>

Autor artykułu będzie jednym z wykładowców podczas zaplanowanej na 7 grudnia br. konferencji "Nowe instytucje podatkowe 2017. Pierwsze doświadczenia"

 



 

14.11.17
Zobacz wszystkie materiały pochodzące z: Przegląd Podatkowy
Skomentowano 0 razy
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

  • Dwie trzecie firm wysłało już JPK_VAT

    Obrazek do artykułu: Dwie trzecie firm wysłało już JPK_VAT

    W piątek w południe z obowiązku przesłania jednolitego pliku kontrolnego wywiązało się nieco ponad milion podatników. Pozostałe pół miliona firm musi to zrobić do poniedziałku - wynika z informacji udzielonych lex.pl przez Ministerstwo Finansów. Więcej

  • Problemy w rozliczeniach VAT branży budowlanej

    Obrazek do artykułu: Problemy w rozliczeniach VAT branży budowlanej

    Rok funkcjonowania mechanizmu odwróconego rozliczenia VAT przy robotach budowlanych unaocznił szereg wątpliwości rozliczeniowych. Same przesłanki formalne stosowania tego mechanizmu są proste. Praktyka jest już jednak bardziej skomplikowana. Więcej

  • Kantory jednak bez kas fiskalnych

    Obrazek do artykułu: Kantory jednak bez kas fiskalnych

    Pracujemy nad zmianami w zakresie stosowania kas rejestrujących w kantorach – potwierdza Ministerstwo Finansów. Więcej

  • Dokumentacja cen transferowych do końca września

    Obrazek do artykułu: Dokumentacja cen transferowych do końca września

    Ministerstwo Finansów zamierza przedłużyć termin sporządzenia dokumentacji podatkowych i uproszczonych sprawozdań w sprawie cen transferowych. Jest już projekt rozporządzenia. Więcej

  • MF wypowiada wojnę kryptorynkowi

    Obrazek do artykułu: MF wypowiada wojnę kryptorynkowi

    Organy podatkowe muszą pomagać podatnikom. Nie mogą jednak pozwalać na oszustwa i wyłudzenia – powiedział w czwartek Paweł Cybulski, wiceminister finansów, zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na VIII Konferencji Państwo 2.0. Więcej

Zapisz się na newsletter
Polecamy w oficjalnej księgarni
Wolters Kluwer Profinfo.pl

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE